Paragony z NIP od 1 stycznia 2020 r.

Gazeta Podatkowa nr 92 (1654) z dnia 18.11.2019, strona 6 dział: VAT i akcyza
Autor: Aleksandra Węgielska

Paragony z NIP od 1 stycznia 2020 r.

Od 1 stycznia 2020 r. wystawienie dla podatnika podatku VAT faktury z tytułu sprzedaży zarejestrowanej przy zastosowaniu kasy rejestrującej będzie uzależnione od zamieszczenia na paragonie dokumentującym tę sprzedaż NIP nabywcy. Obowiązek ten nie będzie dotyczył sprzedaży zaewidencjonowanej przy zastosowaniu kasy przed tym dniem.

Ewidencjonowanie sprzedaży w kasie fiskalnej

Obowiązek ewidencjonowania sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących dotyczy wyłącznie sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych.

Zgodnie zaś z art. 111 ust. 3a pkt 1 ustawy o VAT podatnicy prowadzący ewidencję przy zastosowaniu kas rejestrujących mają obowiązek dokonywać wydruku paragonu fiskalnego lub faktury z każdej sprzedaży, jak również wydawać wydrukowany dokument nabywcy. Zatem podstawowym dokumentem potwierdzającym dokonanie sprzedaży rejestrowanej w kasie fiskalnej jest niewątpliwie paragon fiskalny. Jeśli jednak osoba prywatna w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dokonano sprzedaży bądź otrzymano całość lub część zapłaty, wystąpi z żądaniem wystawienia faktury, sprzedawca dokument taki musi wystawić. Zobowiązuje go do tego art. 106b ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT (z pewnymi wyjątkami). W takiej sytuacji do egzemplarza faktury pozostającego u podatnika dołącza się paragon dokumentujący tę sprzedaż. Taki tryb postępowania nie dotyczy sprzedaży dokumentowanej fakturą wystawioną przy zastosowaniu kasy rejestrującej, w przypadkach gdy wartość sprzedaży i kwota podatku zostały zaewidencjonowane w raporcie fiskalnym dobowym kasy.

Natomiast sprzedaż dokonywana na rzecz osób prowadzących działalność gospodarczą, co do zasady, powinna być udokumentowana fakturą i zarejestrowana w ewidencji sprzedaży VAT, czyli zasadniczo nie powinna być ewidencjonowana w kasie fiskalnej.

Przy czym organy podatkowe uznają, że przepisy dotyczące VAT nie zabraniają ewidencjonowania za pomocą kas rejestrujących sprzedaży na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Jednak podkreślają, że czynni podatnicy VAT są zobowiązani w prowadzonej ewidencji VAT rejestrować odrębnie wszystkie faktury dokumentujące transakcje zawierane z podmiotami gospodarczymi oraz w pliku JPK_VAT wraz z podaniem ich NIP. Dotyczy to również faktur dokumentujących sprzedaż zaewidencjonowaną w kasie rejestrującej.

Zmiany od 1 stycznia 2020 r.

W wyniku nowelizacji ustawy o VAT od 2020 r. do art. 106b zostaną dodane ustępy 5-7. Z nowego ust. 5 wynika, że w przypadku sprzedaży zaewidencjonowanej przy zastosowaniu kasy rejestrującej potwierdzonej paragonem fiskalnym, fakturę na rzecz podatnika podatku lub podatku od wartości dodanej będzie się wystawiało wyłącznie, jeżeli paragon potwierdzający dokonanie tej sprzedaży będzie zawierał numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej.

Zmiana ta, jak tłumaczyło MF w uzasadnieniu do tej nowelizacji, jest reakcją na zaobserwowany nieuczciwy proceder polegający na wystawianiu faktur, w zamian za korzyść majątkową, do paragonów nieodebranych przez innych klientów. Nowe przepisy nie ograniczają prawa do wystawienia faktury, a jedynie regulują szczegółowo kwestie dokumentowania transakcji, które zostały uprzednio zewidencjonowane w kasie rejestrującej. Jak podkreślono w uzasadnieniu do projektu ustawy, w tym zakresie przepisy te wymuszają wyłącznie pewną konsekwencję podatnika. To znaczy, jeżeli dokonuje on zakupu jako podatnik, a nie jako konsument, to powinien o tym fakcie poinformować sprzedawcę w momencie dokonywania zakupu.

W sytuacji gdy podatnik dokonujący sprzedaży nie będzie miał technicznej możliwości wpisania NIP na paragonie, nabywca powinien zadeklarować w momencie zakupu, że nabywa towar lub usługę jako podatnik. W takiej sytuacji sprzedawca nie powinien rejestrować sprzedaży w kasie, tylko powinien od razu wystawić fakturę.

Nowa sankcja

Wystawienie faktury do paragonu bez NIP podatnika zagrożone będzie sankcją. W myśl nowego art. 106b ust. 6 ustawy o VAT, w przypadku stwierdzenia, że podatnik wystawił fakturę z naruszeniem ust. 5, organ podatkowy ustali temu podatnikowi dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 100% kwoty podatku wykazanego na tej fakturze. Sankcja ta będzie również nałożona na nabywcę – czynnego podatnika VAT, który ujmie taką fakturę w ewidencji zakupu VAT. Sankcje te nie będą jednak ustalane w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn poniosą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.

Należy podkreślić, że obowiązek wystawiania faktur do paragonów wyłącznie zawierających NIP nabywcy (podatnika VAT), jak i 100% sankcja, nie będą mieć zastosowania do podatników świadczących usługi taksówek osobowych, z wyłączeniem wynajmu samochodów osobowych z kierowcą (PKWiU 49.32.11.0).

Faktura dla osób prywatnych

W dalszym ciągu na żądanie osób prywatnych podatnik (sprzedawca) będzie obowiązany wystawiać fakturę dokumentującą dokonaną sprzedaż, jeśli osoba ta w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dokonano sprzedaży, bądź otrzymano całość lub część zapłaty, wystąpi z żądaniem wystawienia faktury.

Tak więc przepisy w zakresie wystawiania faktur dla osób prywatnych do sprzedaży uprzednio zaewidencjonowanej w kasie fiskalnej po 1 stycznia 2020 r. nie ulegną zmianie. W takim przypadku również po 1 stycznia 2020 r. do egzemplarza faktury pozostającego u podatnika będzie należało dołączyć paragon dokumentujący tę sprzedaż. Faktury takie nie będą zawierały NIP nabywcy.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm.)

Ustawa z dnia 4.07.2019 r. o zmianie ustawy o VAT oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1520)